Ana sayfa Ekonomi Sermaye piyasalarında duayen isim Berra Doğaner: Kimse var veya yok bu bankaya...

Sermaye piyasalarında duayen isim Berra Doğaner: Kimse var veya yok bu bankaya el koymalıyım

54
0

Dr. Berra Doğaner’in sermaye piyasaları ile tanışması bundan 38 yıl evvel, Türkiye’nin sermaye piyasaları inşasının sıfır noktasında başlıyor. Doğaner’in İMKB’nin tarihindeki birinci bayan idare konseyi üyesi olmasının yanında Takasbank’ta 12 yıl denetleme şurası, Merkezi Kayıt Kuruluşu’nda iki yıl ve Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği’nde dört yıl idare konseyi üyeliği ve lider vekilliği de bulunuyor. Tam da bu nedenle “360 derece sermaye piyasası deneyimine sahip daldaki tek kişi olduğumu rahatlıkla söyleyebilirim” diyor Doğaner ve meslek hayatının 38 yılına sığdırdıklarını Dünya + okurları ile paylaşıyor.

Berra Hanım, meslek seyahatinizden başlayalım mı? Sermaye piyasasına girişiniz nasıl oldu?

Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi’ni birincilikle bitirdim. O yaz Hürriyet gazetesinde Sermaye Piyasası Kurulu’nun meslek çalışanı imtihan ilanını gördüm. Bankerlik hadisesinden sonra bu Heyetin kurulmasına karar verilmiş ve Heyet üyeleri atanmıştı, meslek çalışanı alıyorlardı imtihanla.

Düşündüm Türkiye’de bir kurum sıfırdan kuruluyor. Sıfırdan kurulan bir kurumun içinde yer almak her vakit artıdır. Hem siz çok katkı verebilirsiniz hem de imkânlardan faydalanırsınız.

Kurul’un imtihanına bin dört yüz kişi girdi. Kelamlı, yazılı günlerce süren bir imtihandı. On dört kişi seçildi, başladık. Tıpkı vakitte Boğaziçi Üniversitesi’nin master imtihanlarına da girmiş ve kazanmıştım. Birinci karar noktam o oldu. Boğaziçi’ne mi gideyim, ki Marmara’dan birinin orada kabul alması çok istisnaiydi, SPK’ya mı başlayayım? SPK’yı tercih ettim. Kurul’da vazifeye başladıktan sonra İşletme Dekanı’nın Heyet Liderimizi arayıp beni Boğaziçi için ikna etmesini rica etmesi unutulmaz bir anımdır. Ankara’da olup Kurul’da çalışıp Mülkiye’ye bulaşmamak olmaz diyerek master ve doktoramı finans ve sermaye piyasaları alanında orada tamamladım. Bir sene de dünyanın en yeterli finans okulu Wharton School of Finance’e gittim. Tekrar Kurul’un tertipleri ile NYSE, Nasdaq, NASD, Standard&Poors, Moody’s, SEC, Merrill Lynch başta olmak üzere çok sayıda kuruluşa şahsen gidip hazırladığım raporlarla Türkiye’de sermaye piyasasının gelişimine katkı verdim.

Hala şirketlere danışmanlık yapıyorum, bağımsız idare şurası üyeliklerim var ve OSTİM Teknik Üniversitesi öğretim üyesiyim.

Özel kesime geçişinize dönelim mi?

Heyette sekiz yılım dolmuştu. O noktada bir yol ayrımına gelmiştim. Şurada kalarak bürokraside yönetici olmak ya da özel bölüme geçip özel kesimde yönetici olmak. Gelen teklifleri yöneticilerimle paylaştım. O kadar çağdaş bir kurum ki burası, bize özel dala geçmek için müsaade verdiler. Biz bu şahıslara yatırım yaptık, artık de bizi bırakıyorlar gözüyle bakmadılar. “Burada bu işin teorisini, masanın bürokrasi tarafını öğrendiniz, etik prensiplerimizi öğrendiniz. Artık aracı kurum tarafına gidin ve istediğimiz piyasa yapısını oluşturun” dediler.

Cet Menkul Kıymetler’den gelen teklifi kabul ettim. Sekiz yıl orada Genel Müdür Yardımcısı olarak çalıştım. Genel Müdürümüz de şirketin sahibi, genç yaşına karşın vizyoner bir kişi olan Korhan Kurdoğlu idi. Ağustos 1991’de sekiz yıldan sonra, Genel Müdür olabilmek için bu defa Yüksel İnşaat’ın aracı kurumu olan Meksa Yatırım’a geçtim. İki sene de orada çalıştım. Bu ortada yıl 1999 oldu, kızım dünyaya geldi. Onunla biraz vakit geçirmek istediğim için Meksa Yatırım’dan müsaade istedim.

“YARIN BEŞ BANKAYA EL KOYUYORUZ”

Bankalara el konduğu bir devirde vazifeye çağrılıyorsunuz.

21 Aralık 1999 gecesi, on iki civarında telefonum çaldı, açtım. Arayan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Lider Yardımcısı Erdal Aslan’dı. “Yarın beş bankaya el koyuyoruz, sizi de bunlardan birinde idare heyeti üyesi olarak görmek istiyoruz. Kabul eder misiniz” dedi. ‘Ne vakit yanıt vermem gerekiyor’ dedim, “Hemen, şimdi” dedi. Çok kısa düşündüm telefonda. İktisat tarihi yazılıyordu ve ben şahsen içinde olacaktım. ‘Evet, kabul ediyorum, hangi banka’ dedim. “Esbank… Yarın sabah 9’da bankanın İstanbul Tepebaşı Odakule’deki genel merkezinin önünde olun. Toplam beş idare şurası üyesi olacaksınız, sabah kapıda buluşacak, üst çıkıp bankaya el koyacaksınız” dedi. Sonraki sabah kalktım. 9’da Odakule’nin önündeydim. 9’u beş geçti kimse yok. On geçti, on beş geçti, yirmi geçti kimse yok. Erdal Bey’in numarasını da almamıştım, yani kiminle irtibat kuracağım, ne yapmalıyım bilmiyordum. Sonra şunu düşündüm. Devlet bana bir vazife verdi, kimse var yahut yok bu bankaya el koymalıyım.

Kolluk kuvveti var mıydı yanınızda?

Kimse yok, tek başımayım. Gittim kapıya. “Nereye geldiniz” dedi güvenlik vazifelisi. Bankaya el koymaya geldim desem beni içeri almayacak. Yazı yok elimde, hiçbir şey yok. İdare katına çıkıyorum dedim. Sekreter görüşmeleri için değil mi dedi. Evet dedim. Çıktım yedinci kattı zannediyorum. İdare Heyeti Lideri Mesut Erez’di. Bankaya el koymaya geldim dedim sekreterine. Sekreter ne diyeceğini bilemedi. Ben yürüdüm esasen. Girdim kapısından içeri idare şurası liderinin. Ben bankanıza el koymaya geldim, dedim. Merkez Bankası beni dün gece görevlendirdi. O sırada sekreter alı al moru mor, elinde bir sayfa yazı ile geldi, masanın üstüne kâğıdı koydu. TCMB Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından bankanıza el konulmuştur. Ancak hâlâ gelen giden yoktu. Erdal Bey’i arattırdım Ankara’dan. Durumu anlattım. Tarih 22 Aralık 1999. Kardan Atatürk Havaalanı kapanmış, hiçbir uçak inememiş, öbür dört kişinin biri İzmir’den, üçü Ankara’dan geliyordu. Hiçbiri gelememiş.

Esbank ile birlikte Es Yatırım devriniz de başlıyor. Orada enteresan bir anınız var mı?

İki yıla yakın Esbank İdare Heyeti Üyeliğim sürdü. O periyotta Es Yatırım’ın İdare Konseyi Lideri oldum. Daha sonra TMSF Esbank’ı satışa çıkarttı, satamadı. Es Yatırım’ı da satışa çıkarttı. Arap asıllı Kanadalı bir işadamı olan Hüseyin Numan Soufraki Es Yatırım’ı satın aldı. Tıpkı vakitte tekrar TMSF’den bir portföy idare şirketi, bir sigorta şirketi, bir leasing şirketi olmak üzere toplam dört şirket satın aldı.

Kendisinin asıl amacı Pamukbank’ı satın almaktı. Onu da ihaleye çıkartmıştı TMSF. Fiyat teklifi sunduk, birinci ikiye kaldık. Lakin Pamukbank’ı satmaktan vazgeçip Halkbank ile birleştirmeye karar verdiler. Bu nedenle Soufraki’nin bankayı alıp, gerisine da sigorta, yatırım şirketi, portföy idaresi şirketi, leasing şirketi ekleyerek büyük bir finansal küme olma maksadı ortadan kalktı. Bankayı alamayınca elinde dört iştirak kaldı. Bir gün bu dört iştirakin genel müdürlerini topladı ve dedi ki, “Ben buraya banka gayesiyle geldim. Bu dört şirket ölçek olarak benim yönetmek istediğimden çok küçük. Münasebetiyle ben bunları kapatıp gitmeye karar verdim. Sizlere bir ay müddet. Müşterilere, çalışana bunu deklare edin.”

“NEDİR Kİ BİR BUÇUK, İKİ MİLYON DOLAR”

Neden satış yoluna gitmedi, tasfiye yoluna gitti?

Tıpkı soruyu ben de kendisine sordum. Fırsat verin, bu aracı kurumu satalım. Sadece lisans bedeli bir buçuk, iki milyon dolar eder, dedim. “Berra Hanım, nedir ki bir buçuk, iki milyon dolar. Hiç uğraştırmayın beni” dedi. O kadar varlıklıydı ki…

Fakat içim el vermedi, bu bedeli dağıtmaya. Zira bir bütünken kıymet tabir ediyorsunuz. Hüseyin Beyefendi ile konuştuktan sonra sonraki gün büyük müşterileri topladım. Bana güveniyorsanız bir yere gitmeyin, dedim. Ben eksiksiz bu tertibi bir yere taşıyacağım. Bir tanesi kımıldamadı. Hepsi süreç yapmaya devam ettiler.

İşçisi topladım. Birebir konuşmayı onlarla da yaptım. Bir tek işçi ayrılmadı. Tahminen yüz şahsa yakındık. O sırada Gedik Yatırım, bir aracı kurumu satın almıştı Marbaş Menkul Bedeller. Bir müddettir de faaliyetsiz halde tutuyordu. Gittim Gedik’in sahibi kıymetli dostum Erhan Topaç’a durumu aktardım. ‘Ben bu yapıyı dağıtmak istemiyorum, senin de Marbaş kenarda duruyor. Ben eksiksiz buraya entegre olayım’ dedim. Ayağa kalktı. Elini cebine attı, sembolik olarak bir anahtar çıkardı, “Marbaş senindir” dedi.

Daha sonrasında çalışanın yarısının bordrosunu Marbaş Menkul’e aldık, yarısı Es Yatırım’da kaldı. Marbaş’a giden işçimiz tek tek müşteri hesaplarını açtı, müşteriler oraya aktarıldı, Es Yatırım süreç hacminde ve kredilerde en sona inerken Marbaş üst yanlışsız çıktı. Bir aracı kurumu kes yapıştır ile bir yerde kapatıp bir yerde açtık. Hem işçi bağlılığını, hem de yeterli hizmet vermenin mükafatı olarak müşteri bağlılığını canlı canlı yaşamış olduk.

Odakule’nin önündeki upuzun kuyruk…

Esban’a el koyma günü bir tesadüf yaşandı. Odakule’nin üst katlarında banka, yer katında da Es Yatırım vardı. Natürel bankaya el konulunca bütün kameralar bankanın önüne geldi. Şunu görüntülemek istiyorlardı. Beşerler kuyruk olmuş, para çekiyor. Evet, Odakule’nin önünde upuzun bir kuyruk vardı. Lakin…

Mikrofon tutuyorlar. Para çekmeye geldiniz, değil mi? Vatandaş karşılık veriyor, hayır para yatırmaya geldim. Öbürüne tutuyor. Para çekiyorsunuz değil mi? Hayır para yatırmaya geldim. Durum şuydu: O gün Aksu Enerji’nin halka arzı vardı ve Es Yatırım liderliğini yapıyordu. Sabah dörtten itibaren beşerler kapıda kuyruk olup pay senedi almaya gelmişlerdi. Tam bankaya el konulduğu gün…

Önceki makaleBakan Selçuk: Sözleşmeli kamu personeli yıllık izinlerini devredebilecek
Sonraki makaleAKP iktidarında kamu işletmelerinde çalışan sayısında büyük düşüş

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here