Ana sayfa Ekonomi ‘Kitlesel işsizlik’ uyarısı

‘Kitlesel işsizlik’ uyarısı

55
0

Geçen yıl 25 Mart’tan itibaren uygulanmaya başlayan kısa çalışma ödeneği takviyesi kapsamında bir yılda dayanaktan yararlanan kişi sayısı 3 milyon 756 bin, bunlara yapılan ödeme ise 27 milyar 666 milyon liraya ulaştı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, geçen hafta kabine toplantısının akabinde yaptığı açıklamada, kısa çalışma ödeneği takviyesi mühletinin son sefer uzatıldığını söylemesi, başlarda soru işareti yarattı.

Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğretim Elemanı Okan Güray Bülbül, COVID-19 kaidelerinde inanılmaz düzgünleşme olmaması halinde takviyelerin her ikisinin de uzatılmasını beklediğini bildirdi. İktisat idaresinin mühletler sona ermesine yakın bir devirde, durum değerlendirmesi yaparak inanılmaz gelişmelere bağlı olarak, Cumhurbaşkanı Erdoğan’a müddetin uzatımına ait görüşlerini iletmesi bekleniyor.

12 aylık karın yüzde 60’ı

COVID-19’un istihdama olumsuz tesirlerini azaltmak gayesiyle yararlanma şartları kolaylaştırılarak güncellenen kısa çalışma ödeneği dayanağı 1’inci yılını dolduruyor. Çalışılmayan günler için, son 12 aylık ortalama karının yüzde 60’ı oranında ödemenin yapıldığı KÇÖ dayanağı, Resmi Gazete’de yayınlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı ile 31 Mart 2020’ye kadar uzatıldı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın uzatmaya ait açıklamasında “son kez” ibaresini kullanması bu tarihte kısa çalışmanın sona ereceği ve 30 Haziran 2021’e kadar uzatma yetkisinin kullanılmayacağı halinde yorumlandı.

Lakin, kısa çalışma 31 Mart prestijiyle sonlandığında şayet fesih yasağı da(işten çıkarma) 17 Mart tarihinde biter ve uzatılmazsa işgücü piyasasında kritik gelişmeler yaşanabilir.

Pandemi şartları iyileşmezse…

Gelişmeleri DÜNYA’ya kıymetlendiren Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğretim Elemanı Okan Güray Bülbül, COVID-19 kurallarında fevkalâde güzelleşme olmaması halinde dayanakların her ikisinin de uzatılmasını beklediğini bildirdi.

Kısa çalışmanın sonlanması ve fesih yasağının da uzatılmaması halinde bilhassa hali hazırda kapalı olan işyerlerinde işten çıkarmalar yaşanacağını lisana getiren Bülbül, “Hamam, sauna, internet kafe üzere işyerlerinde kısa çalışmanın bitişi sonrası ertelenen fesihler yapılmaya başlanacaktır. Bu durumda emekçi ve patron ortasında uyuşmazlık doğuracak bir öbür husus da kısa çalışmada bulunan mühletin kıdem tazminatı hesabına dahil edilip edilmeyeceği olacaktır” dedi.

Ya işten çıkarma, ya part-time!

Hala kapasitesinin yarısının bile altında olan restoran, kafe üzere işyerlerinde de kısa çalışmanın sonlanması halinde patronun ya personel çıkartacak ya da personellerini part-time çalıştırmak zorunda kalacağını söz eden Okan Güray Bülbül, şunları söyledi: “31 Mart tarihi prestijiyle kısa çalışmanın sonlanması fesih yasağının uzatılması durumunda ise kısa çalışmadan çıkan çalışanların tekrar hali hazırda kapalı olacak işyerlerinde bu defa fesih yasağı devam ettiği için nakdi fiyat takviyesine gönderilmesi kelam konusu olacaktır. Bu durumda personel kısa çalışma ödeneği yerine nakdi fiyat takviyesi alacağı için eline geçen fiyat azalmış olacaktır.”

Salgının seyrine nazaran karar

Kısa çalışmadan çıkan emekçilerin olağan çalışma müddetleriyle istihdam edilmesi halinde patronların olağanlaşma teşvikinden faydalanacak olmalarının, nisan ayı ile birlikte talep artışı beklenen işyerlerinde patrona takviye sağlayabileceğini söyleyen Bülbül, “Ancak patron salgın nedeniyle önemli bir iş kaybı yaşamış ise bu durumda olağanlaşma teşviki talep artışının personel çıkarmadan beklenebilmesi için tek başına kâfi olmayacaktır” dedi.

31 Mart prestijiyle her iki takviyenin de sona ermesi halinde kitlesel bir işsizlik riskiyle karşı karşıya kalınabileceği ikazında bulunan Bülbül, şu değerlendirmeyi yaptı: “Bu nedenle salgının seyrine nazaran kararlar alınacaktır. Öteki yandan bilhassa fesih yasağının uygulamada doğurduğu meseleler nedeniyle kısa çalışmanın bitişi ile birlikte fesih yasağı da daha fazla uzatılmayıp işsiz kalacak bireylere ait gelir teminatı sağlanması, bu şahısların tekrar iş bulmalarını sağlayacak yeni siyaset bileşenlerinin hayata geçirilmesi gerekir.”

İki dayanaktan toplam 6.2 milyon kişi yararlandı

Geçen yıl Mart ayında başlayan Kısa Çalışma Ödeneği dayanağı kapsamında bugüne kadar 3 milyon 756 bin 584 bireye 27 milyar 666 milyon 259 bin lira ödeme yapıldı. Nakdi Fiyat Takviyesi kapsamında ise 2 milyon 471 bin bireye, 8 milyar 265 milyon 914 bin lira ödendi. Her iki takviye kapsamında, 6 milyon 227 bin bireye, 35 milyar 931 milyon liralık ödeme yapılmış oldu.

Pandemi dayanakları konusunda ne söylediler?

TÜRES: Tam açılma olmazsa mühlet uzatılmalı

Tüm Restoranlar ve Turizmciler Derneği (TÜRES) Lideri Ramazan Bingöl, Kısa Çalışma Ödeneği (KÇÖ) ile ilgili olarak 1 Mart tarihinde açılma durumuna nazaran karar alınması gerektiğini söyledi. Geçtiğimiz hafta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile de bir ortaya gelen ve kesimin durumu ile ilgili görüşen Bingöl, “1 Mart tarihinde restoranlar tam kapasite ile açılırsa rastgele bir uzatma olmasına gerek olmayacak. Lakin kademeli bir açılış olursa uzatma olmalı” değerlendirmesinde bulundu. Bölümde hali hazırda 120 bin restoran ve 1 milyonu aşkın çalışan bulunuyor.

BMD: 1 Haziran’a kadar uzatılmalı

Bünyesinde 400’den fazla marka bulunduran Birleşmiş Markalar Derneği Lideri Sinan Öncel, KÇÖ’nün muhakkak uzatılması gerektiğini söyledi. Öncel, “AVM mağazalarımızda ziyaretçi sayımız geçen yılın tıpkı devrine nazaran yüzde 73, geçen haftaya nazaran ise yüzde 21,4 geride. Bu oran cadde mağazalarında sırası ile yüzde 52,1 ve yüzde 21,9. Cirolar ise hala pandemi öncesine nazaran yüzde 50-60 geride. Haliyle mağazalarda şu an 10 kişi çalışıyorsa 5’e düştü. merkez ofiste de konuttan çalışmalar yaygın. KÇÖ uzatılmazsa çok büyük bir istihdam kaybı yaşanır kesimde. 1 Haziran’a kadar uzatılması gerekiyor” diye konuştu.

TESK: Takviyelerin devamını bekliyoruz

Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu (TESK) Genel Lideri Bendevi Palandöken de KÇÖ olmasa da başka dayanakların devam etmesi gerektiğini lisana getirdi. Geçtiğimiz günlerde Hazine ve Maliye Bakanı Lütfü Elvan ile esnafın durumu ile ilgili bir görüşme gerçekleştirdiklerini lisana getiren Palandöken, “Açılma yaşansa bile esnafın kendini toparlaması uzun vakit alacak. Görüşmede de esnafa verilen dayanakların devam etmesi gerektiğini söyledik. beyannameler ve ötelenen borçlarda müddet uzatımı istedik. Haksız rekabet ve fiyat istikrarı ile ilgili görüşlerimizi lisana getirdik. Sayın Bakan da esnafa elimizden gelen dayanağı vereceğiz tarafında açıklama yaptı” diye konuştu.

“Kısa Çalışma Ödeneği şartları hazır giysi açısından bugün de devam ediyor”

Türkiye Giysi Sanayicileri Derneği (TGSD) Lideri Haydi Karasu, mevcut şartlarda her şey planlandığı üzere gitse bile kesimde işlerin en erken haziranda olağana dönebileceğini belirterek, şu görüşleri paylaştı: “Kısa Çalışma Ödeneği’nin en az üç ay daha uzatılmasını, haziranda da durumun gözden geçirilerek günün şartlarına nazaran, gerekirse eylüle kadar devam ettirilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Son günlerde daldan de bu tarafta ağır bir taleple karşılaşıyoruz. Kesim olarak KÇÖ’nün de takviyesi ile biz 2020’de istihdama katkımızı sürdürdük ve birinci kere üretimde istihdamımızı 600 binin üzerine çıkararak rekor kırdık. Pandemi sürecinde bu sayılardan düşüş olmadı. KÇÖ uygulamasının başlatılmasına neden olan şartlar hazır giysi kesimi açısından bugün de devam ediyor. Dolayısı ile uygulamanın en az haziran sonuna kadar süreceğini ümit ediyoruz. Aksi takdirde kaçınılmaz olarak istihdam kaybı ile karşı karşıya kalabiliriz.”

Yeni kuşak teşviklere gereksinim duyulacak

TİSK İdare Konseyi Lideri Özgür Burak Akkol, Kısa Çalışma Ödeneği’nin salgın devrinin başından bu yana hem çalışanlar hem de patronlar için can simidi olduğunu söyledi. Akkol şu açıklamayı yaptı: Bu uygulama ile hedeflenen yararlar büyük oranda hayata geçti. Hala birçok şirket ve bölüm bu teşvikten yararlanmaya devam ediyor. Kısa Çalışma Ödeneği uygulamasının Mart ayı sonunda bitmesi durumunda yeni kuşak teşviklere gereksinim duyulacağını düşünüyoruz. Bilhassa genç nüfusun istihdamı, bayan istihdamının artırılması ve salgınla kontaklı olarak olağanlaşma süreci devam eden işletmeler için yeni kuşak teşvikler olması büyük kıymet taşıyor. Teşvikler ve istihdam artırıcı özendirmelerin salgın süreci büsbütün bitene kadar devam etmesinin hem çalışanlara, hem patronlara, hem de ülkemize yararlı olacağı görüşündeyiz.

Önceki makaleAsya borsaları çoğunlukla yükseldi
Sonraki makalePetrol öngörüleri tekrar yükselişte

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here